Do niedawna w świecie biznesu liczyły się przede wszystkim kompetencje twarde, tempo działania i odporność rozumiana jako „zaciskanie zębów”. Ten model zdecydowanie się wyczerpał. Funkcjonujemy w zmiennej, niepewnej, złożonej i niejednoznacznej rzeczywistości, w której presja, przeciążenie informacyjne i ciągła zmiana stały się codziennością. W tych warunkach dobrostan i odporność psychiczna przestają być „miękkim dodatkiem”. Stają się realnym zasobem biznesowym, wpływającym na efektywność, jakość decyzji i zdolność do długofalowego działania.

Czym jest dobrostan?

Dobrostan to coś więcej niż dobre samopoczucie czy chwilowa ucieczka stresu. To równowaga między ciałem, umysłem i sferą sensu. To również zdolność do regeneracji, zachowania klarowności myślenia oraz podejmowania decyzji nawet w warunkach napięcia.

Współczesne koncepcje dobrostanu, od refleksji filozoficznych po modele Martina Seligmana czy Philipa Zimbardo, pokazują, że choć nie mamy wpływu na wszystkie okoliczności, mamy wpływ na sposób reagowania, interpretowania doświadczeń i dbania o własne zasoby. To właśnie świadomość granic i możliwości własnego wpływu staje się punktem wyjścia do realnej zmiany.

Co obniża poziom dobrostanu w pracy (i nie tylko)? Oczywiście, stres. Nie każdy stres działa jednak destrukcyjnie. Eustres – gdy sytuację postrzegamy jako wyzwanie, a nie zagrożenie – może mobilizować, zwiększać koncentrację i wspierać zaangażowanie. Istnieje również drugi rodzaj stresu – dystres. Są to sytuacje, gdy bodźce (stresory) przekraczają nasze zdolności radzenia sobie. Problem pojawia się wtedy, dystres staje się przewlekły, a organizm funkcjonuje przez długi czas w trybie ciągłego zagrożenia.

Mechanizmy stresowe wpływają nie tylko na zdrowie psychiczne i fizyczne. Mają również wpływ na styl zarządzania, relacje zespołowe, kreatywność oraz zdolność uczenia się i adaptacji. Stres nie jest więc wyłącznie indywidualnym problemem jednostki, ale realnym czynnikiem biznesowym.

Skąd bierzemy energię?

Odporność psychiczna nie polega na „uodpornieniu się” na wszystko, lecz na umiejętnym odnawianiu zasobów. Pomocne są tu modele pokazujące, skąd czerpiemy energię psychiczną i jak ją wzmacniać w codziennym funkcjonowaniu. W praktyce kluczowe znaczenie mają cztery obszary opisane w modelu 4xM dr Sue Varmy. To koncepcja dotycząca zarządzania energią osobistą i dobrostanem (well-being) w życiu codziennym, a w szczególności w środowisku zawodowym.

• Mindfulness (uważność) – praktykowanie uważności i jej znaczenie w osiąganiu dobrostanu psychicznego i emocjonalnego, pozwala regulować napięcie i odzyskiwać kontakt z własnymi potrzebami
• Movement (ruch) – dbanie o ciało jako źródło energii, aktywność fizyczna, oddech i relaksacja jako fundament równowagi układu nerwowego
• Mastery (mistrzostwo/poczucie skuteczności) – poszukiwanie obszarów, w których można rozwijać kompetencje i poczucie własnej skuteczności, doświadczanie wpływu, co przekłada się na motywację i satysfakcję
• Meaningful Engagement (sensowne zaangażowanie) – zaangażowanie w działania, które mają dla nas znaczenie, a także w relacje społeczne, działania spójne z wartościami i poczuciem sensu.

Codzienne praktyki w tych obszarach decydują o tym, czy mamy zasoby do mierzenia się z wyzwaniami, czy jedynie funkcjonujemy w trybie przetrwania.

Czy możemy wpływać na emocje?

Istotną rolę w budowaniu odporności psychicznej odgrywa poznawcze podejście do stresu. To nie same wydarzenia wywołują emocje, lecz sposób, w jaki je interpretujemy. Modele, np. ABC Ellisa, pomagają rozpoznawać automatyczne myśli, poddawać je refleksji i przeformułowywać w sposób bardziej wspierający. Uzupełnieniem są techniki takie jak journaling, praca z wyobraźnią czy elementy racjonalnej terapii zachowania. Zwiększają one poczucie wpływu i sprawczości w sytuacjach napięcia.

Nie wystarczy jednak pracować tylko z umysłem. Niezbędna jest praca z ciałem i relacjami. Ćwiczenia relaksacyjne, elementy uważności, techniki oddechowe pomagają obniżać napięcie i przywracać równowagę.

Równie ważna jest asertywność – umiejętność stawiania granic i budowania zdrowych relacji zawodowych, które bardzo często stanowią jedno z głównych źródeł stresu. W tym obszarze pomocne są narzędzia Analizy Transakcyjnej, pozwalające lepiej rozumieć dynamikę codziennych interakcji w pracy.

Nie bez znaczenia pozostaje również sposób organizacji pracy. Przeciążenie zadaniami, prokrastynacja i brak elastyczności planów skutecznie podkopują dobrostan. Świadome ustalanie priorytetów, tworzenie „wystarczająco dobrych planów” z marginesem zwinności oraz dbałość o środowisko pracy sprzyjają nie tylko efektywności, ale też długofalowej odporności psychicznej.

Jak w praktyce dążyć do dobrostanu?

Jeśli chcesz lepiej rozumieć te mechanizmy i przełożyć je na codzienną praktykę zawodową i osobistą, zapraszamy na szkolenie „Dobrostan i odporność psychiczna”. Warsztatowy charakter szkolenia daje przestrzeń do pogłębionej pracy, ćwiczeń i wypracowania indywidualnych rozwiązań wspierających funkcjonowanie w wymagającym świecie – nie tylko biznesu.